Profion cyn symud

Mae’n rhaid cydymffurfio â rheolau Profion Cyn Symud TB bob amser, wrth symud gwartheg.

Yng Nghymru, mae pob buches yn cael ei phrofi o leiaf unwaith y flwyddyn. Hefyd, mae gofyn profi gwartheg cyn eu symud o fferm. Rhaid i bob anifail 6 wythnos oed neu hŷn gael canlyniad negatif i brawf o fewn 60 diwrnod cyn iddo gael ei symud. Mae’n rhaid symud gwartheg o fuches sydd dan gyfyngiadau cyn pen 30 diwrnod ar ôl cael prawf TB clir.

Eithriadau

Ni fydd angen cynnal profion cyn y symudiadau canlynol:

  • symud gwartheg ar eu hunion i’r lladd-dy neu i farchnad anifeiliaid i’w lladd
  • dod â gwartheg yn ôl o’r farchnad i’r daliad y daethant ohono
  • symud gwartheg ar eu hunion i unedau pesgi sydd wedi’u heithrio (rhag profion cyn symud) neu farchnad sydd wedi’i heithrio (rhag profion cyn symud)
  • symud gwartheg i sioeau awyr agored sy’n para am lai na 24 awr a’u dychwelyd i’r daliad y daethant ohono
  • symud gwartheg ar eu hunion i uned besgi gymeradwy ar gyfer gwartheg sydd o dan gyfyngiadau symud TB neu ganolfan gasglu TB gymeradwy
  • symud gwartheg rhwng daliadau o fewn cytundeb Rheoli Cysylltiadau Tir Dros Dro (ILAM).

Mae cyngor ar gael i geidwaid gwartheg ar brofion cyn symud ac ar ôl symud gwartheg gan yr Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) ar gov.uk (dolen allanol).

Cytundeb Rheoli Cysylltiadau Tir Dros Dro (ILAM)

Gall gwartheg gael eu symud rhwng daliadau o fewn cytundeb ILAM heb orfod cael Prawf Cyn Symud. Caniateir cytundeb ILAM os yw ffiniau tir y daliad cyrchu o fewn 10 milltir o ffiniau’r brif fferm yn unig.

Cysylltwch â’ch milfeddyg lleol i wneud cais am gytundeb ILAM. Mae ffurflenni Cytundeb Rheoli Cysylltiadau Tir Dros Dro a chanllawiau ar gael o’r Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) ar gov.uk (dolen allanol).

Trwydded Daliadau sy’n Ffinio â’i Gilydd

Gall ffermwyr Cymru hefyd wneud cais am drwydded i symud gwartheg ar droed o un daliad i ddaliad cyfagos nad yw’n rhan o’r un daliad CPH. Mae’r drwydded hon ar gyfer ffermwyr sydd angen symud eu gwartheg yn aml dros bellter bach (e.e. i’w godro), er mwyn iddyn nhw allu gwneud hynny heb orfod cael Prawf Cyn Symud neu waharddiad symud chwe diwrnod. Mae’r drwydded yn berthnasol yng Nghymru’n unig, gan gynnwys daliadau yng Nghymru sydd hefyd yn ymestyn dros y ffin i Loegr.

Mae ffurflen gais ar gyfer Trwydded Daliadau sy’n Ffinio â’i Gilydd ar gael ar gov.uk (dolen allanol). Bydd APHA yn cynnal asesiad risg cyn cytuno i roi trwydded. Rhaid bodloni meini prawf llym, yn enwedig mewn perthynas â beth a ystyrir yn ddaliad cyfagos. Rhaid cyflwyno map o’r daliadau gyda’r cais hefyd.

Symudiadau gwartheg i dir comin neu oddi yno yng Nghymru

Ers 31 Rhagfyr 2015 nid oes gan ddeiliaid gwartheg sy’n dymuno symud gwartheg i dir comin neu oddi yno yr hawl awtomatig i wneud hynny heb Brawf Cyn Symud dilys. Os nad oes modd cynnal prawf TB ar y comin, gall APHA roi trwydded i ganiatáu symud yr anifeiliaid oddi ar y comin. Mae hyn ar yr amod bod Prawf ar ôl Symud yn cael ei gwblhau yn ôl ar y prif ddaliad. Os ydy’r prif ddaliad yn ffinio â’r comin lle mae’r ffermwr yn pori’i wartheg , caniateir cynnal profion bob chwe mis ar y fuches gyfan yn hytrach na’r Prawf cyn Symud neu’r Prawf ar ôl Symud. Rhaid rhoi gwybod i APHA yn gyntaf.

Gwybodaeth ychwanegol am symudiadau Tir Comin

Beth yw’r risg o bori gwartheg ar dir comin?

Fel rhan o’r prosiect epidemioleg TB cyfredol a’r gwaith sy’n gysylltiedig ag ardal astudiaeth Gwŷr, ceir tystiolaeth sy’n awgrymu bod y risg sy’n gysylltiedig â phori gwartheg ar dir comin yr un fath â’r risg i’r buchesi hynny sydd ddim yn pori ar dir comin. Felly, mae’n deg awgrymu bod mesurau rheoli gwartheg ar gyfer buchesi sydd ddim yn pori ar dir comin hefyd yn addas ar gyfer buchesi sy’n pori ar dir comin.

Beth os nad yw hi’n bosib profi am TB ar dir comin?

Os nad yw profi am TB yn ymarferol tra bod y gwartheg ar y tir comin, gellir caniatáu symud y gwartheg i’r prif ddaliad gyda thrwydded gan APHA yn amodol ar gwrdd ag amodau penodol. Gall yr amodau hyn gynnwys y canlynol:

    • Rhaid cynnal prawf TB cyn gynted â phosib, a chyn 60 diwrnod ar ôl i’r gwartheg gael eu symud yn ôl o’r tir comin
    • Rhaid cadw’r gwartheg ac anifeiliaid buchol eraill (a cheirw) ar wahân ar y daliad nes iddynt gael eu profi, neu
    • Rhaid profi’r fuches gyfan bob chwe mis.

Dylech gysylltu ag APHA cyn gynted â phosib i drafod eich cynlluniau i bori gwartheg ar dir comin, a rhaid ichi gyflwyno cais llawn am drwydded o leiaf 10 diwrnod gwaith cyn i’r anifeiliaid gael eu symud o’r tir comin.

A gaf i symud fy anifeiliaid o’r comin i ddaliad arall?

Dim ond os bydd y gwartheg yn cael Prawf Cyn Symud tra’u bod ar y comin, neu’n cael eu symud o fewn 60 diwrnod ers eu prawf diwethaf, a hynny p’un ai yw’r fuches yn ffinio â’r comin ai peidio. Gan gydnabod y gall Profi Cyn Symud ar Gomin fod yn anymarferol, byddai’r gwartheg ond yn cael dychwelyd i’r prif ddaliad dan drwydded. Byddai amodau’r drwydded yn cynnwys profi’r gwartheg cyn gynted â phosib ac o fewn 60 diwrnod o’u symud yn ôl i’r prif ddaliad (a’u cadw ar wahân i fucholion eraill a cheirw). Yna gellid caniatáu symud y gwartheg ymlaen i ddaliad arall, yn amodol ar brofion clir a’r cyfnod gwahardd symud 6 diwrnod.

Pa ffactorau sy’n effeithio ar ganlyniad y penderfyniad trwyddedu?

Mae tri ffactor:

      • P’un ai yw eich prif ddaliad yn ffinio â’r comin ai peidio
      • P’un ai chi yw’r unig borwr gwartheg ar y comin ai peidio
      • P’un ai ydych chi’n gweithredu polisi gât agored neu bolisi gât gaeedig

Mae fy naliad yn ffinio â chomin ac mae fy ngwartheg yn pori yno yn ystod rhai cyfnodau o’r flwyddyn, gan gerdded yn ddi-rwystr drwy gât agored, sut alla’i reoli Profion Cyn Symud?

Mae problemau ymarferol amlwg o ran sicrhau bod gwartheg yn cael prawf TB bob tro maent yn symud rhwng y prif ddaliad a’r comin drwy gât agored. Oni bai mai chi yw’r unig borwr gwartheg ar y comin, yr unig opsiwn ymarferol yw cynnal prawf TB ar y fuches gyfan bob chwe mis yn lle’r Prawf Cyn Symud. Os ydych chi’n perthyn i’r categori hwn, mae’n ofynnol ichi hysbysu APHA cyn gynted â phosib i drefnu profion ar gyfer y fuches gyfan.

Os yw eich daliad yn ffinio â chomin a bod eich gwartheg yn aros ar y comin am gyfnodau penodol yn ystod y flwyddyn heb ddychwelyd, gall cynnal profion cyn symud ac ar ôl symud fod yn opsiwn mwy ymarferol yn ariannol.

Sut ydw i’n gwybod a yw fy naliad yn ffinio â’r comin?

Bydd asesiad milfeddygol gan APHA yn pennu a yw daliad yn ffinio â’r comin ai peidio, a bydd Milfeddygaeth Arweiniol Cymru (VLW) yn cadarnhau hynny. Mae’r ffactorau i’w hystyried wrth benderfynu hyn yn cynnwys, ymhlith pethau eraill:

      • A yw’r ardal tir comin yn ffinio â’r prif ddaliad ai peidio
      • A ellir cyrraedd y tir comin o’r prif ddaliad ar droed yn uniongyrchol, neu ar draws (ac mewn rhai achosion, pellterau byr ar hyd) lonydd a ffyrdd llai hyd at, a chan gynnwys rhai sydd wedi’u categoreiddio’n ffyrdd ‘b’ (h.y. nad ydynt yn gefnffyrdd)

Os nad ydych chi’n siŵr a yw eich buches yn ‘ffinio’, ac felly’n gymwys ar gyfer profion TB buches gyfan bob 6 mis ai peidio (yn lle Profi Cyn/ Ar ôl Symud) dylech gysylltu ag APHA.

Pwy sy’n trefnu ac yn talu am y profion ychwanegol?

Oni bai ei bod hi’n bryd i’r fuches gael ei phrawf TB blynyddol, a ariannir gan y Llywodraeth, o fewn 60 diwrnod o symud y gwartheg i/o’r comin, bydd angen i ffermwyr drefnu a thalu eu milfeddygfa arferol i gynnal y prawf TB.

Beth sy’n digwydd os na chynhelir y prawf?

Os na fyddwch chi’n cynnal y profion gofynnol ar eich gwartheg (profion cyn symud, ar ôl symud, a phrofion bob chwe mis yn brydlon) gosodir cyfyngiadau symud ar eich buches, ac mi allech chi wynebu cosbau trawsgydymffurfio a chosbau iawndal TB.

Hefyd, byddai’r manylion yn cael eu hanfon at Adran Safonau Masnach yr Awdurdod Lleol, sef yr awdurdod gorfodi perthnasol. Gall y cyfyngiadau hyn effeithio ar borwyr eraill sy’n defnyddio’r comin hefyd.

Beth os bydd fy amgylchiadau’n newid yn ystod y flwyddyn ac nad wyf am ddefnyddio’r comin rhagor?

Oni bai bod y gwartheg dan sylw wedi cael prawf TB yn ystod y 60 diwrnod diwethaf, bydd dal angen ichi gynnal Prawf Ar ôl Symud ar y gwartheg a symudwyd yn ôl, neu gynnal prawf chwe-misol ar eich buches. Yna dylech hysbysu APHA nad ydych chi’n defnyddio’r comin i bori gwartheg rhagor.

Fy muches i yw’r unig un sy’n pori ar gomin sy’n ffinio â fy mhrif ddaliad, oes angen imi gael profion ychwanegol?

Nid o reidrwydd. Os allwch chi ddarparu tystiolaeth bod eich buches yn ffinio â’r comin ac mai eich buches chi yw’r unig un sy’n pori yno, mi allech chi gael caniatâd i wneud cais am Drwydded Daliadau sy’n Ffinio â’i Gilydd, sy’n dileu’r angen am brofion ychwanegol. Os na allwch chi ddarparu tystiolaeth, cysylltwch ag APHA i drafod eich amgylchiadau unigol.

Fy muches i yw’r unig un sy’n pori ar gomin nad yw’n ffinio â fy mhrif ddaliad, oes angen imi gael profion ychwanegol?

Oes, heblaw bod y gwartheg dan sylw wedi cael prawf TB yn ystod y 60 diwrnod diwethaf. Os nad ydynt wedi cael prawf TB yn ystod y 60 diwrnod diwethaf, bydd angen ichi gynnal Prawf Cyn Symud a/neu Brawf Ar ôl Symud; fel gyda buchesi eraill nad ydynt yn ffinio â chomin.

Sut ddylwn i roi gwybod am symudiadau gwartheg i dir comin neu oddi yno yng Nghymru?

Rhaid rhoi gwybod am bob symudiad (gan gynnwys symudiadau i/o dir comin) i Wasanaeth Symud Gwartheg Prydain (BCMS) o fewn 3 diwrnod, a diweddaru cofrestr y daliad o fewn 36 awr. Os nad ydych chi’n gwybod/os nad oes gennych rif CPH ar gyfer y tir comin (i roi gwybod am y symudiadau gwartheg), cysylltwch â Thaliadau Gwledig Cymru ar:

0300 062 5004 (Llun - Iau 8:30am tan 5pm; Gwener 8:30am tan 4:30pm).

Neu gallwch gysylltu â Thaliadau Gwledig Cymru drwy lythyr/ebost:

Taliadau Gwledig Cymru. Blwch Post 1081 Caerdydd CF11 1SU

Mae'r e-bost hwn wedi'i warchod rhag robotiaid sbam. Rhaid i chi alluogi JavaScript i'w weld.

Sylwer na ellir defnyddio rhifau CPH a roddwyd yn y gorffennol i roi gwybod am symudiadau defaid i dir comin i roi gwybod am symudiadau gwartheg.

Beth yw manylion cyswllt BCMS?

Gallwch roi gwybod am symudiadau i BCMS arlein, dros y ffôn neu drwy lythyr. Dylech hefyd gysylltu â BCMS os oes gennych chi unrhyw gwestiynau ynghylch rhoi gwybod am symudiadau.

www.bcms.gov.uk

Llinell Gymorth BCMS 0345 050 1234 (Saesneg) / 0345 050 3456 (Cymraeg) (Llun – Gwener: 8.30am tan 5pm)

Cyfeiriad post:

BCMS

Curwen Road

Workington

Cumbria

CA14 2DD

Llinell hunanwasanaeth y System Olrhain Gwartheg (CTS) 0345 011 1212 (Saesneg) 0345 011 1213 (Cymraeg) (ar gael 24 awr y dydd 7 diwrnod yr wythnos).

Gyda phwy ddylwn i gysylltu i gael mwy o wybodaeth am ofynion profion TB ac i drafod fy achos penodol i?

Am fwy o wybodaeth cysylltwch ag APHA ar 0300 303 8268.

  • Map Milfeddygol

  • Byrddau Dileu

Digwyddiadau